SEBEPSİZ KADER (Öğretilmiş Çaresizlik)

“Bilim insanları rast gele üç maymun seçer… Maymunları bir kafese koyarlar ve tavana da bir dal muz asarlar. Maymunlar telleri tırmanıp muza ulaştıkları anda verirler tazyikli suyu… Neye uğradığını şaşıran zavallılar paldır küldür yere düşerler, vücutları haşat… İkinci denemede de aynı, üçüncüde de… Uslu uslu oturmayı öğrenirler.

Bilim insanları, sırılsıklam maymunlardan birisini dışarıya çıkarıp kafese yeni bir maymun koyarlar. Yeni maymununun ilk gördüğü tavandaki muz olur elbet ve tellere tırmanmaya yeltendiği anda tazyikli su yemiş diğer iki maymun onu ayaklarından çekerek aşağı indirirler, üstelik bir de hırpalarlar, başımızı belaya mı sokacaksın diye… Böylece yeni maymun da öğrenir ve otururlar uslu uslu.

Bilim insanları bu aşamada ikinci ıslak maymunu da alıp yerine yeni bir maymun daha koyarlar. O da diğeri gibi muza tırmanmaya kalkar diğer ikisi ayaklarından çekerek pata-küte girişirler. O da öğrenir ve uslu uslu diğer ikisi gibi oturur yere.

Son olarak, son kalan tazyikli su yemiş maymunu da çıkarıp yerine yeni bir maymun koyarlar. Artık içeride tazyikli su yiyen maymun kalmamıştır. Yenisi de muza tırmanmaya çalışır fakat ondan önceki iki maymun onu ayaklarından aşağı çekerek yumruklarlar. Artık o kafese girecek her maymun yukarıdaki muzun yasak olduğunu peşinen öğrenecek ve hiçbir maymun oraya tırmanmaya cesaret edemeyecektir.

Bilim insanları da en baştan üç maymunu ıslatarak onlardan sonra gelecek bütün maymunların ıslatmaya gerek kalmadan yasağa uyacaklarını test etmişlerdir.. İşte buna ‘Sebepsiz Kader Felsefesi’ deniyor, Öğretilmiş Çaresizlik olarak da adlandırılıyor.” M. Mollaosmanoğlu/ATAERKİL adlı romandan…

öğretilmiş öaresizlik-1

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: